Τα καλύτερα επιτραπέζια για αρχάριους: 10 παιχνίδια για την πρώτη βραδιά

Όλοι έχουμε εκείνον τον φίλο που λέει «εγώ δεν παίζω επιτραπέζια» και δύο ώρες μετά δεν φεύγει από το σπίτι αν δεν πάρει ρεβάνς. Το μυστικό είναι το πρώτο παιχνίδι. Αν διαλέξετε λάθος, θα εξηγείτε κανόνες για σαράντα λεπτά ενώ όλοι κοιτάνε τα κινητά τους. Αν διαλέξετε σωστά, μόλις κερδίσατε έναν καινούργιο παίκτη.

Αυτά είναι τα παιχνίδια που βγάζουμε στο τραπέζι όταν κάθεται κάποιος για πρώτη φορά. Κανένα δεν θέλει πάνω από πέντε λεπτά εξήγηση, τα περισσότερα τελειώνουν σε λιγότερο από μία ώρα, και όλα παραμένουν διασκεδαστικά και για όσους παίζουν χρόνια. Αυτό το τελευταίο μετράει πολύ: ένα παιχνίδι για αρχάριους που βαριέται ο έμπειρος της παρέας δεν είναι καλό παιχνίδι για αρχάριους.

Μεγάλη παρέα παίζει επιτραπέζια σε μια βραδιά παιχνιδιών — Βραδιά επιτραπέζιων: το καλύτερο σενάριο για όποιον ξεκινάει. Φωτογραφία: Michael F. Schönitzer, CC BY 4.0, μέσω Wikimedia Commons

Στο τραπέζι μας, όποιος καινούργιος καθίσει, τους κανόνες θα τους ακούσει από το Rook, το μέλος της ομάδας που έχει μάθει περισσότερα παιχνίδια σε άλλους απ’ όσα όλοι εμείς μαζί. Η αγαπημένη του ιστορία; Ένας συγκάτοικος που ορκιζόταν ότι τα επιτραπέζια είναι «για παιδιά». Ένα Ticket to Ride αργότερα είχε περάσει μεσάνυχτα, μάλωναν για τη γραμμή του φέρι προς Αθήνα στον χάρτη της Ευρώπης και η ρεβάνς είχε ήδη κλειστεί για το επόμενο βράδυ.

Τι κάνει ένα επιτραπέζιο κατάλληλο για αρχάριους;

Πριν από τη λίστα, δυο λόγια για το πώς διαλέξαμε. Ένα καλό «εισαγωγικό» παιχνίδι (gateway game, όπως το λέμε στο χόμπι) συνήθως έχει τα περισσότερα από αυτά:

Εξηγείται σε πέντε λεπτά. Αν το βιβλίο κανόνων θέλει δεύτερο διάβασμα, δεν είναι για πρώτο παιχνίδι.
Ο γύρος σας είναι απλός. Μία ή δύο επιλογές, όχι δώδεκα. Ο καινούργιος παίκτης παγώνει όταν έχει πολλές.
Δεν αποκλείεται κανείς. Το να κάθεσαι και να βλέπεις τους άλλους μισή ώρα είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να χάσεις έναν νέο παίκτη.
Είναι ωραίο στο τραπέζι. Ακούγεται επιφανειακό, αλλά τα πολύχρωμα κομμάτια τραβάνε τον κόσμο πριν πεις λέξη.
Σε κάνει να θες να το ξαναπαίξεις. Τα καλύτερα σε αφήνουν με το «την επόμενη φορά θα δοκιμάσω εκείνο» μόλις τελειώσουν.

Ένα πρακτικό που αφορά εμάς στην Ελλάδα: πολλά από τα παιχνίδια της λίστας κυκλοφορούν και σε ελληνική έκδοση, που κάνει τεράστια διαφορά όταν παίζετε με την οικογένεια ή με φίλους που δεν θέλουν να διαβάζουν κάρτες στα αγγλικά. Ρωτήστε στο κατάστημα πριν αγοράσετε.

Τα 10 καλύτερα επιτραπέζια για αρχάριους

1. Ticket to Ride

Παίκτες: 2 έως 5 · Διάρκεια: 30 έως 60 λεπτά · Ηλικία: 8+

Αν μπορούσαμε να κρατήσουμε ένα μόνο παιχνίδι από τη λίστα, θα ήταν αυτό. Μαζεύετε χρωματιστές κάρτες τρένων και τις ξοδεύετε για να πάρετε σιδηροδρομικές γραμμές ανάμεσα σε πόλεις, προσπαθώντας να ενώσετε τους προορισμούς στις μυστικές σας κάρτες. Αυτό. Αυτό είναι όλο το παιχνίδι.

Παρτίδα Ticket to Ride με πλαστικά βαγονάκια πάνω στον χάρτη — Παρτίδα Ticket to Ride σε εξέλιξη. Φωτογραφία: Billie Grace Ward, CC BY 2.0, μέσω Wikimedia Commons

Η μαγεία του είναι το πώς ανεβαίνει η ένταση χωρίς να το καταλάβετε. Οι πρώτοι γύροι κυλάνε ήρεμα, και μετά κάποιος παίρνει τη μοναδική γραμμή που χρειαζόσασταν και όλο το τραπέζι βογκάει. Είναι ανταγωνιστικό χωρίς να είναι κακό, και θα δείτε ανθρώπους που ορκίζονταν ότι δεν τους αρέσουν τα παιχνίδια να σκύβουν πάνω από τον χάρτη και να σχεδιάζουν την επόμενη κίνηση. Η έκδοση Ευρώπη, με την Αθήνα πάνω στον χάρτη, είναι το ιδανικό δεύτερο βήμα.

Πώς παίζεται το Ticket to Ride (Watch It Played, στα αγγλικά)

2. Carcassonne

Παίκτες: 2 έως 5 · Διάρκεια: 35 έως 45 λεπτά · Ηλικία: 7+

Τραβάτε ένα πλακίδιο, το βάζετε δίπλα στα άλλα ώστε να ταιριάζουν οι άκρες, και ίσως ακουμπάτε ένα από τα ξύλινα ανθρωπάκια σας (τα meeples) σε δρόμο, πόλη ή χωράφι για να πάρετε πόντους αργότερα. Παρτίδα με την παρτίδα χτίζετε όλοι μαζί μια μεσαιωνική γαλλική ύπαιθρο, ένα τετράγωνο τη φορά.

Είναι ήρεμο, ευχάριστο στο χέρι, και λειτουργεί εξίσου καλά ως χαλαρό παιχνίδι για δύο και ως αιματηρή μάχη για πέντε, όπου όλοι τσακώνονται για το ποιος θα κλείσει τη μεγάλη πόλη. Συμβουλή για όποιον το εξηγεί: στην πρώτη παρτίδα αφήστε απ’ έξω τους αγρότες. Είναι ο μόνος περίπλοκος κανόνας και το παιχνίδι στέκεται μια χαρά χωρίς αυτόν.

3. Azul

Παίκτες: 2 έως 4 · Διάρκεια: 30 έως 45 λεπτά · Ηλικία: 8+

Το Azul κερδίζει τον κόσμο πριν καν ανοίξετε τους κανόνες. Τα πλακίδια μοιάζουν με χοντρές καραμέλες και ο στόχος είναι να διακοσμήσετε με αυτά τον τοίχο ενός παλατιού. Σε κάθε γύρο παίρνετε όλα τα πλακίδια ενός χρώματος από μια βιτρίνα, κι ό,τι δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε σπάει στο πάτωμα και σας κοστίζει πόντους.

Παρτίδα Azul με χρωματιστά πλακίδια πάνω στους πίνακες των παικτών — Το Azul στη μέση μιας παρτίδας. Φωτογραφία: Honza F., CC0, μέσω Wikimedia Commons

Στην ουσία είναι ένας γρίφος, και είναι πιο πονηρό απ’ όσο δείχνει. Η μισή πλάκα είναι να καταλάβετε ότι τα πλακίδια που αφήνετε πίσω θα αναγκάσουν κάποιον άλλο να πάρει έναν σωρό που δεν θέλει καθόλου. Ιδανικό για ζευγάρια, για οικογένειες, και πανέμορφο.

4. Kingdomino

Παίκτες: 2 έως 4 · Διάρκεια: 15 έως 20 λεπτά · Ηλικία: 8+

Φανταστείτε ντόμινο, μόνο που κάθε μισό είναι ένα είδος εδάφους (δάσος, λίμνη, ορυχείο) και χτίζετε ένα μικρό βασίλειο πέντε επί πέντε. Οι μεγάλες ενωμένες περιοχές δίνουν περισσότερους πόντους, ειδικά αν έχουν στέμματα.

Βασίλεια από πλακίδια Kingdomino πάνω στο τραπέζι — Τα βασίλεια του Kingdomino παίρνουν μορφή. Φωτογραφία: El Pantera, CC BY-SA 4.0, μέσω Wikimedia Commons

Το έξυπνο κομμάτι είναι η επιλογή: αν πάρετε ένα πολύ καλό πλακίδιο, στον επόμενο γύρο διαλέγετε τελευταίοι. Είναι τόσο γρήγορο που σχεδόν πάντα θα το παίξετε δεύτερη φορά, και είναι από τα λίγα που δουλεύουν το ίδιο καλά με παιδιά και με μεγάλους κουρασμένους από τη δουλειά. Αν κάποιος πει ότι έχει μόνο είκοσι λεπτά, αυτή είναι η απάντηση.

5. Codenames

Παίκτες: 4 έως 8 (και περισσότεροι) · Διάρκεια: 15 λεπτά · Ηλικία: 14+

Δύο ομάδες, ένα πλέγμα με 25 λέξεις, και σε κάθε ομάδα ένας αρχηγός που ξέρει ποιες λέξεις ανήκουν στη δική του πλευρά. Δίνει ένα στοιχείο με μία λέξη και έναν αριθμό («Θάλασσα, 3») και η ομάδα προσπαθεί να βρει τις σωστές χωρίς να πετύχει του αντιπάλου, ή ακόμα χειρότερα, τον δολοφόνο.

Παρέα παίζει Codenames γύρω από ένα τραπέζι — Ένας γύρος Codenames. Φωτογραφία: Jam Willem Doormembal, CC BY 2.0, μέσω Wikimedia Commons

Είναι παιχνίδι για πάρτι, αλλά έχει βάθος. Το να βρεις ένα στοιχείο που δένει τρεις λέξεις χωρίς να δείχνει κατά λάθος τον δολοφόνο είναι πραγματικά δύσκολο, και οι καβγάδες μετά τον γύρο («πώς ακριβώς το “Θάλασσα” σήμαινε “Πειρατής”;») είναι η μισή διασκέδαση. Παίζεται καλύτερα με έξι και πάνω, και με μεζέδες στο τραπέζι. Υπάρχει και σε ελληνική έκδοση, που εδώ μετράει διπλά, αφού όλο το παιχνίδι είναι λέξεις.

6. Cascadia

Παίκτες: 1 έως 4 · Διάρκεια: 30 έως 45 λεπτά · Ηλικία: 10+

Το πιο καινούργιο της λίστας (κέρδισε το γερμανικό βραβείο Spiel des Jahres το 2022) και ήδη σύγχρονο κλασικό. Χτίζετε ένα κομμάτι άγριας φύσης του αμερικανικού Βορειοδυτικού με εξάγωνα πλακίδια και βάζετε πάνω ζώα: αρκούδες που θέλουν να είναι ανά δύο, σολομούς που κολυμπάνε στη σειρά, γεράκια που προτιμούν τη μοναξιά.

Εξάγωνα πλακίδια και ξύλινα ζώα σε παρτίδα Cascadia — Μια παρτίδα Cascadia. Φωτογραφία: El Pantera, CC BY-SA 4.0, μέσω Wikimedia Commons

Κάθε γύρος είναι απλώς «πάρε ένα πλακίδιο κι ένα ζώο, βάλ’ τα κάπου». Όλη η σκέψη είναι στο πώς τα ταιριάζετε. Είναι χαλαρωτικό, δεν έχει σχεδόν καθόλου άμεση σύγκρουση, και έχει και λειτουργία για έναν παίκτη για τα βράδια που δεν είναι κανείς διαθέσιμος.

7. Splendor

Παίκτες: 2 έως 4 · Διάρκεια: 30 λεπτά · Ηλικία: 10+

Είστε έμποροι πολύτιμων λίθων στην Αναγέννηση. Μαζεύετε μάρκες-πετράδια, αγοράζετε με αυτές κάρτες, και οι κάρτες σάς δίνουν μόνιμες εκπτώσεις στις επόμενες αγορές. Σιγά σιγά η μικρή σας «μηχανή» μεγαλώνει, μέχρι που αγοράζετε τις ακριβές κάρτες σχεδόν τζάμπα.

Είναι ο καλύτερος τρόπος να δείξετε σε κάποιον τι σημαίνει engine building χωρίς να τον πνίξετε στους κανόνες. Οι μάρκες, βαριές σαν μάρκες πόκερ, είναι περίεργα ικανοποιητικές στο χέρι, και το παιχνίδι ανταμείβει όποιον σκέφτεται λίγο μπροστά χωρίς να τιμωρεί όποιον δεν το κάνει.

8. King of Tokyo

Παίκτες: 2 έως 6 · Διάρκεια: 30 λεπτά · Ηλικία: 8+

Γιγάντια τέρατα, μεγάλα ζάρια και πολλές φωνές. Ρίχνετε τα ζάρια σαν στο Yahtzee (μέχρι τρεις φορές) για να γιατρευτείτε, να επιτεθείτε, να μαζέψετε ενέργεια ή να πάρετε πόντους, κι όποιος είναι «στο Τόκιο» τις τρώει από όλους τους άλλους. Αν μείνετε πολύ, θα σας ισοπεδώσουν. Αν φύγετε νωρίς, τη δόξα θα την πάρει άλλος.

Τα ζάρια και τα τέρατα του King of Tokyo πάνω στο ταμπλό — Το King of Tokyo στο τραπέζι. Φωτογραφία: zizou man, CC BY 2.0, μέσω Wikimedia Commons

Είναι θορυβώδες και χαζό με τον καλό τρόπο, και το καλύτερο της λίστας για παρέες που δεν θέλουν να σκεφτούν πολύ. Έχει αποκλεισμό παικτών, που κανονικά παραβαίνει τον δικό μας κανόνα, αλλά οι παρτίδες είναι τόσο σύντομες που κανείς δεν μένει έξω για πολύ.

9. Pandemic

Παίκτες: 2 έως 4 · Διάρκεια: 45 λεπτά · Ηλικία: 8+

Όλα τα προηγούμενα είναι ανταγωνιστικά. Το Pandemic τα γυρίζει ανάποδα: παίζετε όλοι μαζί εναντίον του παιχνιδιού, ταξιδεύοντας σε όλο τον κόσμο για να περιορίσετε τις εξάρσεις και να βρείτε θεραπείες για τέσσερις ασθένειες πριν ξεφύγει η κατάσταση. Κερδίζετε ή χάνετε ως ομάδα.

Το ταμπλό του Pandemic με τον παγκόσμιο χάρτη στη μέση μιας παρτίδας — Το Pandemic στη μέση μιας παρτίδας. Φωτογραφία: Padaguan, CC BY-SA 4.0, μέσω Wikimedia Commons

Τα συνεργατικά παιχνίδια είναι τέλεια για αγχωμένους αρχάριους, γιατί οι έμπειροι μπορούν να βοηθήσουν χωρίς να μοιάζει με κλέψιμο. Μια προειδοποίηση μόνο: προσέξτε τον «αρχηγό» της παρέας, αυτόν που αρχίζει να λέει σε όλους τι να κάνουν. Αφήστε κάθε παίκτη να αποφασίσει μόνος του, ακόμα κι αν δεν είναι η καλύτερη κίνηση. Από εκεί βγαίνουν οι ιστορίες.

10. Dixit

Παίκτες: 3 έως 8 · Διάρκεια: 30 λεπτά · Ηλικία: 8+

Ο αφηγητής διαλέγει μία από τις υπέροχα παράξενες εικονογραφημένες κάρτες του και λέει κάτι γι’ αυτήν: μια λέξη, έναν ήχο, έναν στίχο από τραγούδι. Οι υπόλοιποι διαλέγουν κρυφά από το χέρι τους μια κάρτα που ταιριάζει, οι κάρτες ανακατεύονται και όλοι προσπαθούν να βρουν την αρχική.

Η βαθμολογία έχει ωραία ανατροπή: αν βρουν όλοι την κάρτα σας, δεν παίρνετε τίποτα. Χρειάζεστε λοιπόν στοιχεία που είναι ξεκάθαρα για κάποιους αλλά όχι για όλους. Το Dixit είναι ένα παιχνίδι για το πώς σκέφτονται οι φίλοι σας, και αυτό θα διαλέγαμε για ένα τραπέζι γεμάτο ανθρώπους που δεν έχουν παίξει ποτέ τίποτα. Και επειδή δεν έχει κείμενο στις κάρτες, δουλεύει εξίσου καλά με τη γιαγιά και με τα ανίψια.

Και ο Κατάν;

Μπορεί να αναρωτιέστε γιατί οι «Άποικοι του Κατάν», ίσως το πιο γνωστό σύγχρονο επιτραπέζιο στον κόσμο και σίγουρα στην Ελλάδα, δεν είναι ψηλά, ή δεν είναι καν στη λίστα. Ο Κατάν είναι εξαιρετικό παιχνίδι και αξίζει τη φήμη του. Απλώς δεν είναι η πρώτη μας επιλογή για εντελώς καινούργιο παίκτη. Θέλει τουλάχιστον τρία άτομα, η παρτίδα μπορεί να ξεπεράσει την ώρα και μισή, και μια κακή σειρά στα ζάρια μπορεί να αφήσει κάποιον χωρίς να κάνει τίποτα για μισό παιχνίδι. Παίξτε πρώτα ένα δυο από τα παραπάνω και μετά βγάλτε τον Κατάν.

Πώς να εξηγήσετε ένα επιτραπέζιο χωρίς να χάσετε την παρέα

Το παιχνίδι είναι το μισό. Ο τρόπος που το εξηγείτε μετράει εξίσου.

Ξεκινήστε από το πώς κερδίζεις. «Κερδίζει όποιος έχει τους περισσότερους πόντους όταν τελειώσουν τα τρένα.» Όλα τα υπόλοιπα βγάζουν νόημα όταν ξέρουν τον στόχο.
Εξηγήστε έναν γύρο και παίξτε. Τις εξαιρέσεις αφήστε τις για όταν προκύψουν. Κανείς δεν θυμάται τον κανόνα 14 πριν παίξει έστω μία φορά.
Παίξτε τον πρώτο γύρο με ανοιχτά χαρτιά. Όλοι δείχνουν τις κάρτες τους και συζητάνε τις επιλογές. Σε έναν ανοιχτό γύρο θα μάθουν περισσότερα απ’ ό,τι σε δέκα λεπτά εξήγηση.
Μην τους διαλύσετε. Αν είστε ο έμπειρος της παρέας, παίξτε για να περάσετε καλά, όχι για να αποδείξετε κάτι. Ο στόχος απόψε είναι να γίνει και δεύτερη βραδιά.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιο είναι το πιο εύκολο επιτραπέζιο για αρχάριους;

Το Kingdomino και το Ticket to Ride. Το Kingdomino εξηγείται σε δύο λεπτά περίπου και το Ticket to Ride σε πέντε, και τα δύο μοιάζουν με «κανονικά» παιχνίδια και όχι με παιδικά.

Ποιο επιτραπέζιο είναι καλό για δύο άτομα;

Το Azul, το Carcassonne, το Kingdomino και το Splendor παίζονται πολύ καλά στα δύο.

Ποιο επιτραπέζιο είναι καλό για μεγάλη παρέα;

Από αυτή τη λίστα, το Codenames και το Dixit είναι τα καλύτερα για έξι άτομα και πάνω.

Υπάρχουν αυτά τα παιχνίδια στα ελληνικά;

Πολλά από τα κλασικά της λίστας έχουν ελληνική έκδοση, κάτι που κάνει μεγάλη διαφορά στις οικογενειακές βραδιές. Για παιχνίδια με πολύ κείμενο, όπως το Codenames, αξίζει να ψάξετε την ελληνική. Για το Azul ή το Kingdomino η γλώσσα δεν παίζει σχεδόν κανέναν ρόλο.

Και τώρα;

Διαλέξτε ένα παιχνίδι που ταιριάζει στην παρέα σας: Ticket to Ride για σίγουρη επιτυχία, Codenames αν οι φίλοι σας μιλάνε πολύ, Pandemic αν ο ανταγωνισμός αγχώνει κάποιον. Παίξτε το μερικές φορές και πολύ γρήγορα θα καταλάβετε τι παιχνίδια αγαπάει η παρέα σας. Και μετά πείτε μας: ποιο από αυτά έκανε τον φίλο που «δεν παίζει επιτραπέζια» να ζητήσει ρεβάνς;